اتحاد، همبستگی و عدالت در شعرِ شهریار

گروه فرهنگ وهنر رایدپرس؛ یادداشت: مهدی شیخ زاده؛

در روزگاری که جهان با سرعتی سرسام‌آور به سوی دگرگونی می‌تازد و مرزهای فرهنگی بیش از هر زمان دیگری در معرض فرسایش است، یاد و کلام استاد محمدحسین شهریار همچون چراغی بر تارک زمان می‌درخشد. او تنها غزل‌سرای شور و عشق نبود؛ صدای رسای یک ملت بود که اتحاد را ضامن بقا و عدالت را جان‌بخش جامعه می‌دانست.

شهریار در میان غزل‌ها و قصایدش، بارها همبستگی را به‌مثابه نیرویی مقدس ستوده است. در جایی با لحنی بی‌پرده، دست‌ها را به سوی هم فرا می‌خواند:
«دستی به اتحاد برآرید و عدل و داد
با دست اتحاد توان دادِ عدل داد»

این ابیات تنها توصیه‌ای اخلاقی نیستند؛ منشوری‌اند برای حیات ملی. شاعر در زبان خویش روشن می‌کند که عدالت، بی‌اتحاد مردمان به بار نمی‌نشیند، و همبستگی، تنها در سایه دادگری معنا می‌یابد.

شهریار به‌خوبی می‌دانست که جامعه بی‌اتحاد، در برابر بادهای تند تاریخ بی‌پناه می‌ماند. شعر او هشدار است و امید؛ هشدار به آن‌که شکاف‌ها هویت را می‌فرساید و امید به آن‌که پیوند دل‌ها می‌تواند همه زخم‌ها را درمان کند.

در شعر شهریار، عدالت همچون شریان حیاتی وطن جاری است. او با زبانی پرطنین، معنویت را سرچشمه زنده‌بودن ایران می‌خوانَد و می‌سراید:
«ایران به معنویت جاوید زنده بود
این زنده مرده است که آن مرده زنده باد»

در این نگاه، کشوری که عدالت و معنویت را فراموش کند، کالبدی بی‌روح خواهد بود؛ و تنها دادگری است که می‌تواند جان تازه در آن بدمد.

شهریار در دو زبان فارسی و ترکی آذری شعر گفت و نشان داد که زبان‌ها می‌توانند نه مرز جدایی، که پل‌های پیوند باشند. او با سرودن به دو زبان فارسی و ترکی، پلی میان دل‌ها ساخت و نشان داد که زبان‌ها می‌توانند نه مرز جدایی، که ابزاری برای همدلی باشند. همین دوزبانگی، شعرش را به نمادی از وحدت اقوام ایرانی بدل کرد.

پیام اتحاد شهریار در چارچوب دفتر شعر محدود نماند. آرامگاه او در مقبرهالشعرا و آیین‌های سالانه بزرگداشتش، کلمات شاعر را به حافظه جمعی ایرانیان پیوند زد. امروز هر بار نام شهریار به میان می‌آید، پژواک همان پیام شنیده می‌شود: راه پایداری ایران، در اتحاد و عدالت است.

اگرچه دهه‌ها از خاموشی او می‌گذرد، اما پژواک کلامش همچنان در فضای ایران شنیده می‌شود. او به ما آموخت که اتحاد، رمز پایداری و عدالت، راز جاودانگی است. در روزگار فشارهای جهانی و گسست‌های داخلی، بازگشت به کلام شهریار یادآور این حقیقت است: ایران با اتحاد زنده می‌ماند و با عدالت جاوید خواهد بود.

انتهای پیام/